{"id":37229,"date":"2026-02-26T05:04:55","date_gmt":"2026-02-26T02:04:55","guid":{"rendered":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2026\/02\/26\/dunyanin-kayip-1-milyar-yili-cozuluyor-buyuk-uyumsuzluk-nasil-olustu\/"},"modified":"2026-02-26T05:04:55","modified_gmt":"2026-02-26T02:04:55","slug":"dunyanin-kayip-1-milyar-yili-cozuluyor-buyuk-uyumsuzluk-nasil-olustu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2026\/02\/26\/dunyanin-kayip-1-milyar-yili-cozuluyor-buyuk-uyumsuzluk-nasil-olustu\/","title":{"rendered":"D\u00fcnya\u2019n\u0131n kay\u0131p 1 milyar y\u0131l\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcyor: \u201cB\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u201d nas\u0131l olu\u015ftu?"},"content":{"rendered":"<p> <br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/haberleri\/bilim\" class=\"text-light-blue hover:underline\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">Bilim<\/a> insanlar\u0131, D\u00fcnya\u2019n\u0131n jeolojik kay\u0131tlar\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklardan biri olan \u201cB\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u201d hakk\u0131nda 150 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir s\u00fcren tart\u0131\u015fmaya yeni bir a\u00e7\u0131klama getirdi. Bulgular, pazartesi g\u00fcn\u00fc yay\u0131mlanan ve hakemli dergi Proceedings of the National Academy of Sciences\u2019ta yer alan bir \u00e7al\u0131\u015fmada duyuruldu.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk, d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde yakla\u015f\u0131k 500 milyon y\u0131ll\u0131k tortul kayalar\u0131n, do\u011frudan 1,7 milyar y\u0131ldan daha ya\u015fl\u0131 \u201ctemel\u201d kayalar\u0131n \u00fczerine oturmas\u0131yla kendini g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Aradaki kay\u0131p katmanlar, birka\u00e7 milyon y\u0131ldan bir milyar y\u0131l\u0131 a\u015fan zaman aral\u0131klar\u0131n\u0131 kapsayabiliyor. Bu nedenle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu yap\u0131y\u0131 \u201cD\u00fcnya\u2019n\u0131n stratigrafik kay\u0131tlar\u0131ndaki en ikonik ama ayn\u0131 zamanda en gizemli bo\u015fluk\u201d olarak tan\u0131ml\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>TEKTON\u0130K S\u00dcRE\u00c7LER<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00c7in\u2019deki Kuzeybat\u0131 \u00dcniversitesi\u2019nden Rong-Ruo Zhan liderli\u011findeki ekip, bu bo\u015flu\u011fun b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde 2,1 ila 1,6 milyar y\u0131l \u00f6nce, antik bir s\u00fcperk\u0131ta olan Columbia\u2019n\u0131n olu\u015fumu s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen tektonik s\u00fcre\u00e7ler nedeniyle meydana geldi\u011fine dair yeni kan\u0131tlar sundu. \u00c7al\u0131\u015fma, \u00f6zellikle Kuzey \u00c7in\u2019deki jeolojik alanlardan elde edilen verilere dayan\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Bu sonu\u00e7lar, B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u2019un \u00e7ok daha sonra, yakla\u015f\u0131k 700-600 milyon y\u0131l \u00f6nce ya\u015fanan ve D\u00fcnya\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc buzla kaplad\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lan \u201cKartopu D\u00fcnya\u201d evresiyle olu\u015ftu\u011funu savunan alternatif g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zay\u0131flat\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Kartopu D\u00fcnya evresi, yakla\u015f\u0131k 530 milyon y\u0131l \u00f6nce karma\u015f\u0131k ya\u015fam\u0131n h\u0131zla \u00e7e\u015fitlendi\u011fi Kambriyen patlamas\u0131ndan hemen \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Bu zamanlama, iki olay\u0131n birbiriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 olabilece\u011fi fikrini do\u011furmu\u015ftu. Ancak yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sundu\u011fu revize edilmi\u015f tektonik zaman \u00e7izelgesi, bu ba\u011flant\u0131y\u0131 sorgulat\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazarlar\u0131ndan Nicholas Christie-Blick, 404 Media\u2019ya yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Kuzey \u00c7in\u2019de orta kabuk k\u00f6kenli metamorfik ve magmatik kayalar\u0131n y\u00fczeye \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde 2,1 ila 1,6 milyar y\u0131l aral\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ve bu zamanlaman\u0131n k\u0131tadan k\u0131taya de\u011fi\u015fti\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Christie-Blick, \u201cY\u00fczey k\u00fcresel g\u00f6r\u00fcnebilir, ancak anlam\u0131 b\u00f6lgeden b\u00f6lgeye de\u011fi\u015fir\u201d diyerek, Kuzey Amerika\u2019daki B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u2019un da Rodinia s\u00fcperk\u0131tas\u0131n\u0131n par\u00e7alanmas\u0131 ve uzun s\u00fcreli deniz ta\u015fk\u0131nlar\u0131 gibi yerel etkenlerle \u015fekillendi\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong>EROZYON YO\u011eUNLA\u015eMASI<\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Zhan\u2019\u0131n ekibi, Kuzey \u00c7in\u2019deki be\u015f farkl\u0131 noktada kayalar\u0131n termal ge\u00e7mi\u015fini inceleyerek, bu b\u00f6lgede kabuksal y\u00fckselmenin (derinde g\u00f6m\u00fcl\u00fc kayalar\u0131n y\u00fczeye itilmesi) esas olarak antik Neoproterozoyik d\u00f6nemdeki tektonik hareketlerle ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Christie-Blick\u2019e g\u00f6re, bu bulgular B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u2019un tek bir nedene indirgenemeyece\u011fini g\u00f6steriyor:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>&#8220;Bu bo\u015fluk, bir milyar y\u0131l\u0131 a\u015fan bir zaman diliminde ya\u015fanm\u0131\u015f her \u015feyi temsil ediyor. Dolay\u0131s\u0131yla tek bir \u2018sebep\u2019 bulmam\u0131z zaten beklenemezdi.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Yeni \u00e7al\u0131\u015fma, B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u2019un k\u00f6kenine ve b\u00f6lgesel farkl\u0131l\u0131klar\u0131na \u00f6nemli bir \u0131\u015f\u0131k tutsa da, h\u00e2l\u00e2 yan\u0131tlanmam\u0131\u015f pek \u00e7ok soru var.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Christie-Blick, G\u00fcneybat\u0131 Laurentia\u2019n\u0131n ge\u00e7 Proterozoyik-Kambriyen tektonik geli\u015fimi \u00fczerine yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtirken, ekipten Liang Duan\u2019\u0131n da \u00c7in\u2019de havza tektoni\u011fi \u00fczerine \u00e7ok say\u0131da ara\u015ft\u0131rma yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Christie-Blick s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u201cYerle\u015fik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi sorgulamay\u0131 seviyoruz; \u00e7\u00fcnk\u00fc anlay\u0131\u015ftaki ilerlemeler \u00e7o\u011fu zaman tam da oradan \u00e7\u0131k\u0131yor.\u201d<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<br \/><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/teknoloji\/dunyanin-kayip-1-milyar-yili-cozuluyor-buyuk-uyumsuzluk-nasil-olustu-1713537\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bilim insanlar\u0131, D\u00fcnya\u2019n\u0131n jeolojik kay\u0131tlar\u0131ndaki en b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklardan biri olan \u201cB\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk\u201d hakk\u0131nda 150 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir s\u00fcren tart\u0131\u015fmaya yeni bir a\u00e7\u0131klama getirdi. Bulgular, pazartesi g\u00fcn\u00fc yay\u0131mlanan ve hakemli dergi Proceedings of the National Academy of Sciences\u2019ta yer alan bir \u00e7al\u0131\u015fmada duyuruldu. \u00a0 B\u00fcy\u00fck Uyumsuzluk, d\u00fcnyan\u0131n pek \u00e7ok yerinde yakla\u015f\u0131k 500 milyon y\u0131ll\u0131k tortul kayalar\u0131n, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":908,"featured_media":37230,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_hide_featured_image":false,"_jetpack_featured_image_duplicate_dismissed":0,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-37229","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kibrisayna.com\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/dC3BCnya-627329.jpeg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37229","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37229"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37229\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37230"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37229"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37229"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37229"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}