\n<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fmada kullan\u0131lan yakla\u015f\u0131m, sentetik biyolojinin sundu\u011fu genetik programlama olanaklar\u0131 sayesinde m\u00fcmk\u00fcn oldu.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
Sentetik biyoloji, canl\u0131lar\u0131 t\u0131pk\u0131 m\u00fchendislik nesneleri gibi tasarlama bilimi. Bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan bilim<\/a> insanlar\u0131 canl\u0131 organizmalar\u0131 (bakteri<\/a>, maya, bitki, insan h\u00fccreleri vb.) yeniden programlamay\u0131 ve onlara do\u011fada olmayan yeni i\u015flevler kazand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Benzer \u015fekilde bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n arkas\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar da ba\u011f\u0131rsaklar\u0131m\u0131zda ya\u015fayan E. coli bakterilerinin geneti\u011fini belirli hastal\u0131klar\u0131n molek\u00fclllerine tepki verecek \u015fekilde yeniden d\u00fczenledi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ekip, “Shewanella oneidensis” adl\u0131 ba\u015fka bir bakteri t\u00fcr\u00fcnden ald\u0131klar\u0131 proteinleri E.coli bakterilerine yerle\u015ftirdi. “Cytochrome c” adl\u0131 bu protein h\u00fccre d\u0131\u015f\u0131na devaml\u0131 elektron aktar\u0131m\u0131 yap\u0131yor. B\u00f6ylece yeni bir molek\u00fcl alg\u0131land\u0131\u011f\u0131nda bakteriler, antenin magnezyum yap\u0131s\u0131n\u0131 normalden daha h\u0131zl\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131r\u0131yor ve bu a\u015f\u0131nma, antenin elektromanyetik davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek d\u0131\u015far\u0131dan tespit edilebilir bir sinyal haline geliyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u015eeker, t\u00fcm bu s\u00fcreci, “B\u00fct\u00fcn bakteriler bizim h\u00fccrelerimizde \u00e7evreyle elektron al\u0131\u015fveri\u015finde bulunur \u00e7evreyle. Bu normal bir \u015fey. Ama Kuzey Denizi’nde ya\u015fayan Shewanella oneidensis bakterisi etraf\u0131nda tellere benzeyen protein yap\u0131lar\u0131 var. Oradan etrafa s\u00fcrekli elektron g\u00f6ndererek bunu solunum i\u00e7in kullan\u0131yor. Biz proteinleri toparlayarak E.coli bakterisinin i\u00e7erisine koyduk” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n “Esas\u0131nda bir sinyal g\u00f6nderiyoruz. D\u0131\u015far\u0131dan gelen bu sinyali bakteri ba\u015fka bir \u00e7\u0131kt\u0131ya \u00e7eviriyor. Bu \u00e7evirdi\u011fi \u00e7\u0131kt\u0131 esas\u0131nda magnezyumu a\u015f\u0131nd\u0131racak elektron transferi.”<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma ekibi, geli\u015ftirdikleri y\u00f6ntemin ger\u00e7ek bir v\u00fccut ortam\u0131na benzer ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in implant\u0131 kas dokusunu taklit eden s\u0131v\u0131 bir modelin i\u00e7ine yerle\u015ftirdi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n en dikkat \u00e7ekici bulgusu, sistemin 25 milimetre implant derinli\u011finde (insan v\u00fccudundaki ger\u00e7ek kullan\u0131m ko\u015fullar\u0131na denk bir mesafede) kablosuz olarak okunabilir net bir sinyal \u00fcretebilmesiydi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Bu ba\u015far\u0131, biyolojik bir h\u00fccre yan\u0131t\u0131n\u0131n ilk kez tamamen pasif bir radyo anteni \u00fczerinden d\u0131\u015f d\u00fcnyaya aktar\u0131labildi\u011fini g\u00f6steren bir kavram kan\u0131t\u0131 oldu.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu teknolojinin gelecekte \u00e7ok daha geni\u015f bir yelpazede kullan\u0131labilece\u011fini belirtiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc genetik devrenin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi de\u011fi\u015fmedi\u011fi s\u00fcrece bu sistem, kanser belirte\u00e7leri, enfeksiyon g\u00f6stergeleri, toksinler, metabolik maddeler veya hormon benzeri bir\u00e7ok biyomolek\u00fcl\u00fc alg\u0131layacak \u015fekilde yeniden programlanabilir.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00dcstelik implant\u0131n magnezyumdan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131, zamanla v\u00fccut taraf\u0131ndan emilmesini sa\u011flayarak g\u00fcvenli bir kullan\u0131m\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilir. Pil gerektirmemesi ve elektronik devre i\u00e7ermemesi ise hem hem maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrebilir hem de uzun s\u00fcreli kullan\u0131mda cihaz\u0131n ar\u0131zalanma ihtimalini ortadan kald\u0131rabilir.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ancak t\u00fcm bunlar hayata ge\u00e7meden \u00f6nce sistemin hayvanlar ve insanlar \u00fczerinde denenece\u011fi klinik deneylerden ge\u00e7mesi gerekiyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Bilim insanlar\u0131, sistemin daha fazla biyomolek\u00fclle \u00e7al\u0131\u015fabilmesi i\u00e7in yeni genetik devreler geli\u015ftirmeyi, hayvan deneylerine ge\u00e7meyi ve kablosuz okuma hassasiyetini art\u0131rmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Hayvanl\u0131 deneylere her an ba\u015flanabilece\u011fini aktaran \u015eeker, “Enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131ndaki enflamasyonla ba\u015flayaca\u011f\u0131z. Bu \u00f6zellikle de imm\u00fcn terapi alan hastalarda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck problem” diyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n “K\u00fcresel \u0131s\u0131nmayla birlikte enfeksiyonlar konusunda b\u00fcy\u00fcyen bir durum var. Sadece bakteri de\u011fil, k\u00fcf ve mantar enfeksiyonlar\u0131 da yo\u011fun. Bunlar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu sinyaller ve neden olduklar\u0131 enfeksiyonlar var. Bunlar\u0131 takip edecek bir tasar\u0131m yap\u0131yoruz.”<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Kula\u011fa bilimkurgu bir yenilik gibi geldi\u011fini ifade eden \u015eeker, gelecekte insanlar\u0131n belki de sadece bir kaps\u00fcl yutarak v\u00fccutlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli tarand\u0131\u011f\u0131 bir te\u015fhis ortam\u0131 yarat\u0131labilece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u015eeker, “\u015eu anda da benzer haplar, gastrointestinal hastal\u0131klar\u0131n takibinde ya da g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemesinde kullan\u0131l\u0131yor” diyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Bilim insan\u0131na g\u00f6re bu alandaki en \u00f6nemli olanaklardan biri de erken te\u015fhis olacak.<\/p>\n \u015eeker, “Sa\u011fl\u0131kl\u0131 birey bir kaps\u00fcl ald\u0131\u011f\u0131nda bu kaps\u00fcl ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ya\u015farken sinyalleri toplayacak. Toplad\u0131ktan sonra d\u0131\u015far\u0131ya s\u00fcrekli bilgi aktaracak” diye ekliyor:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n “Aktard\u0131klar\u0131 bilgiler ayn\u0131 zamanda, \u00f6rne\u011fin kolon kanserinin erken evrelerindeki geli\u015fiminde ortaya \u00e7\u0131kan verileri de i\u00e7erecek.”<\/p>\n<\/div>\n\u0130NSAN V\u00dcCUDUNA DENK B\u0130R ORTAMDA S\u0130NYAL \u00dcRETMEY\u0130 BA\u015eARDI<\/strong><\/h3>\n
\u00a0<\/h3>\n
\u0130LK HEDEF ENFEKS\u0130YONLAR<\/strong><\/h3>\n
\u00a0<\/h3>\n
B\u0130Z\u0130 NASIL B\u0130R \u00c7A\u011e BEKL\u0130YOR?<\/strong><\/h3>\n
\u00a0<\/h3>\n