\n<\/p>\n
Monte Sierpe b\u00f6lgesinde bulunan, yakla\u015f\u0131k 1,6 km boyunca uzanan ve toplam 5 bin 200 \u00e7ukurdan olu\u015fan yap\u0131, yakla\u015f\u0131k 600 y\u0131ld\u0131r gizemini koruyordu.<\/p>\n
1933\u2019te havadan \u00e7ekilen foto\u011fraflarla akademik ilgi g\u00f6ren alan\u0131n amac\u0131 hakk\u0131nda bug\u00fcne kadar savunma, su toplama, bah\u00e7ecilik, mezar alan\u0131, jeoglif veya madencilik gibi pek \u00e7ok teori ortaya at\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Teoriler t\u00fckendi\u011finde, amat\u00f6r ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yap\u0131n\u0131n \u201cuzayl\u0131larla\u201d ilgili oldu\u011funa dair iddialar \u00f6ne s\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\u00a0<\/p>\n
\u00c7\u00d6Z\u00dcM D\u0130J\u0130TAL ARKEOLOGLARDAN GELD\u0130<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ge\u00e7en hafta hakemli bilimsel dergi Antiquity\u2019de yay\u0131mlanan akademik bir \u00e7al\u0131\u015fma, bu gizemi nihayet ayd\u0131nlatt\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Dijital arkeologlardan olu\u015fan ara\u015ft\u0131rma ekibine g\u00f6re Monte Sierpe adl\u0131 bu yap\u0131, asl\u0131nda bir hesaplama ve ticaret sistemi olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 Jacob Bongers, The Conversation\u2019da kaleme ald\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da, \u201cMonte Sierpe\u2019nin ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir takas pazar\u0131 i\u015flevi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, daha sonra \u0130nka \u0130mparatorlu\u011fu d\u00f6neminde (1400-1532) yerel halktan vergi toplamaya yarayan b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir muhasebe arac\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz\u201d dedi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n MUAZZAM KAYIT S\u0130STEM\u0130<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Bongers, yap\u0131y\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz diliyle tan\u0131mlayarak, \u201cBu tepecik, \u0130nka \u0130mparatorlu\u011fu i\u00e7in devasa bir elektronik tablo gibi i\u015fliyordu\u201d ifadelerini kulland\u0131. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar buna \u201cdefter\u201d diyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Dahas\u0131, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 d\u00fczenlili\u011fi ve her bir \u00e7ukurun belirli bir i\u015fleve sahip oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesi, baz\u0131 bilim insanlar\u0131n\u0131n bu sistemi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn blok zinciri (blockchain<\/a>) yap\u0131s\u0131na benzetmesine neden oldu. Bu yap\u0131 t\u0131pk\u0131 blok zinciri gibi birbirini takip eden, do\u011frulanabilir kay\u0131t birimlerinden olu\u015fuyor.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n 400 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcre boyunca \u00e7ukurlar\u0131n gizemi \u00e7\u00f6z\u00fclememi\u015fti; \u015fimdi ise And uygarl\u0131klar\u0131n\u0131n para kullanmadan ve yaz\u0131 yazmadan y\u00fcz binlerce insan\u0131 nas\u0131l organize etti\u011fine dair b\u00fcy\u00fck bir sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 vermi\u015f oldu.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Bongers durumu \u00f6zetliyor:<\/p>\n \u00a0<\/p>\n \u201c\u0130nka \u0130mparatorlu\u011fu, devasa topluluklar\u0131 para ve yaz\u0131l\u0131 kay\u0131t olmadan nas\u0131l y\u00f6netti? Monte Sierpe bunun cevab\u0131n\u0131 veriyor.\u201d<\/p>\n \u00a0<\/p>\n BLOCKCHAIN NED\u0130R, YAPISI NASIL?<\/strong><\/p>\n \u00a0<\/p>\n Blockchain, merkezi bir otoriteye ihtiya\u00e7 duymadan verilerin g\u00fcvenli ve \u015feffaf bir \u015fekilde kaydedilmesini sa\u011flayan da\u011f\u0131t\u0131k bir kay\u0131t teknolojisi.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Blok ad\u0131 verilen veri par\u00e7alar\u0131, birbirine kriptografik y\u00f6ntemlerle ba\u011flanarak zincir olu\u015fturur. Her blok, \u00f6nceki blo\u011fun bir \u00f6zetini (hash), i\u015flem kay\u0131tlar\u0131n\u0131 ve zaman damgas\u0131n\u0131 i\u00e7erir. Bu sayede zincirdeki veriler geriye d\u00f6n\u00fck olarak de\u011fi\u015ftirilemez hale gelir.<\/p>\n \u00a0<\/p>\n Blockchain, i\u015flemlerin milyonlarca cihazda tutulan kopyalar sayesinde do\u011frulanmas\u0131n\u0131 sa\u011flar ve manip\u00fclasyon ihtimalini neredeyse s\u0131f\u0131ra indirir. En \u00e7ok kripto para<\/a> birimlerinin altyap\u0131s\u0131 olarak bilinse de tedarik zinciri, oy sistemleri, finans, sa\u011fl\u0131k ve kimlik do\u011frulama gibi bir\u00e7ok alanda kullan\u0131labilen devrimsel bir teknoloji.<\/p>\n<\/div>\n