{"id":36108,"date":"2025-10-23T23:31:08","date_gmt":"2025-10-23T20:31:08","guid":{"rendered":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/10\/23\/uzayda-esrarengiz-parilti-karanlik-madde-kendi-kendini-yok-ediyor\/"},"modified":"2025-10-23T23:31:08","modified_gmt":"2025-10-23T20:31:08","slug":"uzayda-esrarengiz-parilti-karanlik-madde-kendi-kendini-yok-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/10\/23\/uzayda-esrarengiz-parilti-karanlik-madde-kendi-kendini-yok-ediyor\/","title":{"rendered":"Uzayda esrarengiz par\u0131lt\u0131: &#8220;Karanl\u0131k madde kendi kendini yok ediyor&#8221;"},"content":{"rendered":"<p> <br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p>Samanyolu\u2019nun merkezinden yay\u0131lan gizemli gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, g\u00f6kbilimciler taraf\u0131ndan \u201cGalaktik Merkez GeV Fazlas\u0131 (GCE)\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. 2009\u2019da NASA\u2019n\u0131n Fermi Gama I\u015f\u0131n\u0131 <a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/uzay\" target=\"_blank\" rel=\"tag\">Uzay<\/a> Teleskobu verilerinde ke\u015ffedilen bu parlakl\u0131k, evrendeki en y\u00fcksek enerjili \u0131\u015f\u0131k t\u00fcrlerinden biri olsa da kayna\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 kesin olarak belirlenemedi.<\/p>\n<p>Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bu gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 fazlas\u0131 iki olas\u0131 kaynaktan biriyle a\u00e7\u0131klanabilir:<\/p>\n<p>Karanl\u0131k madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n yok olu\u015fu (WIMP\u2019lerin \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131) veya ya\u015fam\u0131n\u0131n son evresindeki, h\u0131zla d\u00f6nen n\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131 olan milisaniyelik\u00a0pulsarlar.<\/p>\n<p>Almanya\u2019daki Leibniz Astrofizik Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden Moorits Mihkel Muru liderli\u011findeki ekip, s\u00fcper bilgisayar sim\u00fclasyonlar\u0131yla Samanyolu\u2019nun karanl\u0131k madde da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 modelledi.<\/p>\n<p><strong>&#8220;KUTULU&#8221; B\u0130\u00c7\u0130M<\/strong><\/p>\n<p>Physical Review Letters dergisinde yay\u0131mlan bulgular, galaksimizin karanl\u0131k madde halesinin m\u00fckemmel \u015fekilde k\u00fcresel de\u011fil, hafif\u00e7e yass\u0131la\u015fm\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6sterdi. Bu da, karanl\u0131k madde kaynakl\u0131 gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n t\u0131pk\u0131\u00a0pulsarlardan gelen \u0131\u015f\u0131k gibi \u201ckutulu\u201d bir bi\u00e7im olu\u015fturabilece\u011fi anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Bu sonu\u00e7, GCE\u2019nin \u015feklinin karanl\u0131k madde olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, hatta karanl\u0131k madde hipotezinin az da olsa avantajl\u0131 olabilece\u011fini ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re, her iki senaryo da hala ge\u00e7erli: GCE\u2019nin bir k\u0131sm\u0131 milisaniyelik pulsarlardan, bir k\u0131sm\u0131 ise karanl\u0131k madde etkile\u015fimlerinden kaynaklan\u0131yor olabilir.<\/p>\n<p>Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden astrofizik\u00e7i Joseph Silk, bulgular\u0131 \u201cKaranl\u0131k madde evreni \u015fekillendiriyor. Bu gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 onun ilk ger\u00e7ek izleri olabilir\u201d\u00a0ifadeleriyle yorumlad\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/bilim\" target=\"_blank\" rel=\"tag\">Bilim<\/a> insanlar\u0131, yak\u0131nda devreye girecek Cherenkov Teleskop Dizisi ve G\u00fcney Geni\u015f Alan Gama I\u015f\u0131n\u0131 G\u00f6zlemevi sayesinde bu gizemin ayd\u0131nlat\u0131labilece\u011fini umuyor.<\/p>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<br \/><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/teknoloji\/uzayda-esrarengiz-parilti-karanlik-madde-kendi-kendini-yok-ediyor,yCsbpU4uA0etOVrC0XC--A\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Samanyolu\u2019nun merkezinden yay\u0131lan gizemli gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, g\u00f6kbilimciler taraf\u0131ndan \u201cGalaktik Merkez GeV Fazlas\u0131 (GCE)\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yor. 2009\u2019da NASA\u2019n\u0131n Fermi Gama I\u015f\u0131n\u0131 Uzay Teleskobu verilerinde ke\u015ffedilen bu parlakl\u0131k, evrendeki en y\u00fcksek enerjili \u0131\u015f\u0131k t\u00fcrlerinden biri olsa da kayna\u011f\u0131 h\u00e2l\u00e2 kesin olarak belirlenemedi. Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bu gama \u0131\u015f\u0131n\u0131 fazlas\u0131 iki olas\u0131 kaynaktan biriyle a\u00e7\u0131klanabilir: Karanl\u0131k madde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":908,"featured_media":33614,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-36108","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kibrisayna.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/dW-d4rwGZkeLMAY9WT0CDw.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36108","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36108"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36108\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36108"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36108"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36108"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}