\n<\/p>\n
Bilim<\/a> insanlar\u0131, yapay zekadan yararlanarak do\u011fada daha \u00f6nce bulunmayan, tamamen yeni vir\u00fcsler geli\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131. <\/p>\n Bu geli\u015fme, yapay zekan\u0131n yeni ya\u015fam formlar\u0131 tasarlamas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7arken, teknolojinin k\u00f6t\u00fcye kullan\u0131larak biyolojik silah \u00fcretilmesi riskine ili\u015fkin kayg\u0131lar\u0131 da beraberinde getirdi. <\/p>\n Geli\u015ftirilen vir\u00fcslerin, genetik olarak mevcut t\u00fcrlerden kayda de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde farkl\u0131 oldu\u011fu ve “yeni bir t\u00fcr” say\u0131labilece\u011fi belirtiliyor. <\/p>\n Bakterileri hedef alan ve “bakteriyofaj” olarak adland\u0131r\u0131lan bu vir\u00fcsler, insanlara de\u011fil, bakterilere sald\u0131r\u0131yor. <\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten ekip, geli\u015ftirdikleri modellerin insanlar, hayvanlar ya da bitkiler i\u00e7in bula\u015f\u0131c\u0131 vir\u00fcsler tasarlamas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek amac\u0131yla \u00f6zel g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri ald\u0131klar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. <\/p>\n Ancak bu hafta yay\u0131mlanan bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fma, yapay zekan\u0131n biyolojik silah geli\u015ftirilmesini \u00f6nlemeye y\u00f6nelik mevcut g\u00fcvenlik tedbirlerini kolayl\u0131kla a\u015fabilece\u011fini g\u00f6sterdi. <\/p>\n G\u00dcVENL\u0130K F\u0130LTRELER\u0130 A\u015eILAB\u0130L\u0130R DURUMDA<\/strong> <\/p>\n Microsoft ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, Science dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada, yapay zekan\u0131n toksik molek\u00fcllerin talep edilmesini engelleyen g\u00fcvenlik filtrelerini nas\u0131l atlatabildi\u011fini detayland\u0131rd\u0131. <\/p>\n Biyoteknoloji \u015firketleri normalde, zararl\u0131 molek\u00fcllerin genetik dizilimlerini tan\u0131yarak bu t\u00fcr sipari\u015fleri reddediyor. <\/p>\n Fakat yapay zekan\u0131n, ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6ren ama genetik olarak tamamen farkl\u0131 dizilimler tasarlayarak bu denetimlerden s\u0131yr\u0131labildi\u011fi tespit edildi. <\/p>\n Daily Mail gazetesinin haberine g\u00f6re ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark ettikten sonra riski kayda de\u011fer \u00f6l\u00e7\u00fcde azaltan yaz\u0131l\u0131m yamalar\u0131 geli\u015ftirdi. <\/p>\n Bu yamalar \u015fimdilik yaln\u0131zca uzman bilgisine ve \u00f6zel laboratuvar ara\u00e7lar\u0131na sahip ki\u015filer taraf\u0131ndan kullan\u0131labiliyor. <\/p>\n \u0130ki \u00e7al\u0131\u015fma birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde, yapay zekan\u0131n bir g\u00fcn insanlar i\u00e7in tehdit olu\u015fturabilecek yeni bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fc ya da biyolojik silah tasarlayabilece\u011fi ihtimali ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/p>\n En k\u00f6t\u00fc senaryoda bu durumun yeni bir pandemiyi tetikleyebilece\u011fi, ancak yapay zekan\u0131n \u015fimdilik bu kapasiteye sahip olmad\u0131\u011f\u0131 belirtiliyor. <\/p>\n ET\u0130K \u0130K\u0130LEM: \u00c7\u0130FTE KULLANIM SORUNU<\/strong> <\/p>\n Yapay zeka ile tasarlanan biyolojik \u00fcr\u00fcnlerin merkezinde, “\u00e7ifte kullan\u0131m sorunu” olarak bilinen etik ikilem yat\u0131yor. <\/p>\n S\u00f6z konusu kavram, faydal\u0131 bir teknolojinin ayn\u0131 zamanda kas\u0131tl\u0131 olarak zarar vermek i\u00e7in de kullan\u0131labilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. <\/p>\n \u00d6rne\u011fin, bir bilim insan\u0131 bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131 anlamak amac\u0131yla bir vir\u00fcs\u00fc daha bula\u015f\u0131c\u0131 hale getirebilirken, k\u00f6t\u00fc niyetli bir ki\u015fi ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rmay\u0131 \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir patojen yaratmak i\u00e7in kullanabilir. <\/p>\n Bu ikilemin fark\u0131nda olan Stanford \u00dcniversitesi doktora \u00f6\u011frencisi Sam King ve dan\u0131\u015fman\u0131 Brian Hie, enfekte hastalardaki bakterileri yok edebilecek yeni bakteriyofajlar geli\u015ftirmeyi hedefledi. <\/p>\n Eyl\u00fcl ay\u0131nda bioRxiv veri taban\u0131na y\u00fcklenen ve hen\u00fcz hakem de\u011ferlendirmesinden ge\u00e7memi\u015f \u00f6n \u00e7al\u0131\u015fmada, deneylerin detaylar\u0131 payla\u015f\u0131ld\u0131. <\/p>\n King ve Hie’nin ekibi, riski azaltmak i\u00e7in yapay zeka modellerini yaln\u0131zca bakterileri enfekte eden vir\u00fcslerle e\u011fitti. <\/p>\n Modele bitki, hayvan veya insan h\u00fccrelerini etkileyen hi\u00e7bir vir\u00fcs verisi dahil edilmedi. <\/p>\n T\u00fcm g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nd\u0131ktan sonra yapay zekadan, laboratuvar \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan bir bakteriyofaj t\u00fcr\u00fcn\u00fc temel alarak yeni tasar\u0131mlar \u00fcretmesi istendi. <\/p>\n King, mevcut teknolojiyle ilgili olarak, “Bu y\u00f6ntem \u015fu anda olduk\u00e7a zorlay\u0131c\u0131 ve y\u00fcksek uzmanl\u0131k gerektiriyor. Dolay\u0131s\u0131yla k\u00f6t\u00fc niyetli biri i\u00e7in bu yol, geleneksel y\u00f6ntemlere k\u0131yasla daha zahmetli olur” dedi ve ekledi: “Bu teknoloji<\/a> \u015fu an i\u00e7in tehlikeli uygulamalar\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131yor.” <\/p>\n “G\u00dcVENL\u0130K MERKEZE ALINMALI”<\/strong><\/p>\n H\u0131zla ilerleyen bu alanda g\u00fcvenlik tedbirleri neredeyse e\u015f zamanl\u0131 geli\u015ftirilse de hangi standartlar\u0131n yeterli olaca\u011f\u0131 hen\u00fcz net de\u011fil. <\/p>\n Stanford T\u0131p Fak\u00fcltesinden Prof. Tina Hernandez-Boussard, “Bu modeller zeki. En y\u00fcksek performansa ula\u015fmak i\u00e7in e\u011fitildikleri verileri kullanarak g\u00fcvenlik k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 a\u015fabilirler” diye konu\u015ftu. <\/p>\n Microsoft\u2019tan Eric Horvitz ve Bruce Wittman, mevcut yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n yaln\u0131zca bilinen toksik proteinlerin dizilimlerini tarad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yapay zekan\u0131n ise farkl\u0131 dizilimlerle ayn\u0131 toksik etkiyi yaratabilecek yeni kombinasyonlar tasarlayarak bu sistemleri aldatabildi\u011fini ke\u015ffetti. <\/p>\n Ekip, siber g\u00fcvenlikten esinlenen bir y\u00f6ntemle bu zafiyeti ilgili kurumlara bildirdi ve yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in uluslararas\u0131 bir i\u015fbirli\u011fi ba\u015flatt\u0131. <\/p>\n Horvitz, “Aylar sonra bu yamalar d\u00fcnya genelinde devreye al\u0131nd\u0131 ve biyog\u00fcvenlik filtreleri g\u00fc\u00e7lendirildi” de\u011ferlendirmesini yapt\u0131. <\/p>\n Buna ra\u011fmen, d\u00f6rt yayg\u0131n yaz\u0131l\u0131m arac\u0131nda yap\u0131lan testlerde, potansiyel olarak tehlikeli genetik dizilerin ortalama y\u00fczde 3’\u00fcn\u00fcn g\u00fcvenlik kontrol\u00fcnden ka\u00e7abildi\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. <\/p>\n YEN\u0130 DENET\u0130M MEKAN\u0130ZMALARI YOLDA<\/strong> <\/p>\n Yapay zeka alan\u0131nda hen\u00fcz ba\u011flay\u0131c\u0131 bir uluslararas\u0131 d\u00fczenleme bulunmuyor ve mevcut tarama sistemleri g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayan\u0131yor. <\/p>\n ABD’de ge\u00e7en y\u0131l \u00e7\u0131kar\u0131lan kararname, yapay zeka sistemlerinin g\u00fcvenlik de\u011ferlendirmelerinin standartla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. <\/p>\n