\n<\/p>\n
Fizik\u00e7iler, d\u00fcnyada ilk kez\u00a0insan g\u00f6z\u00fcyle do\u011frudan g\u00f6r\u00fclebilen ve neon renkli dalgal\u0131 \u00e7izgiler halinde kendini g\u00f6steren bir zaman kristali \u00fcretmeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n
Colorado Boulder \u00dcniversitesi\u2019nden fizik\u00e7i Hanqing Zhao, \u201cMikroskop alt\u0131nda ve \u00f6zel ko\u015fullarda \u00e7\u0131plak g\u00f6zle bile g\u00f6zlemlenebiliyorlar\u201d dedi.<\/p>\n
ZAMAN KR\u0130STAL\u0130 NED\u0130R?<\/strong><\/p>\n Zaman kristalleri, 2012\u2019de Nobel \u00f6d\u00fcll\u00fc fizik\u00e7i Frank Wilczek taraf\u0131ndan \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, ancak ba\u015fta termodinami\u011fin temel yasalar\u0131n\u0131 ihlal edebilece\u011fi gerek\u00e7esiyle ku\u015fkuyla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. <\/p>\n 2016\u2019da ise ABD\u2019li bir ekip taraf\u0131ndan ilk kez deneysel olarak g\u00f6zlemlendi.<\/p>\n Elmas ya da kuvars gibi normal kristaller, atomlar\u0131n \u00fc\u00e7 boyutlu bir kafes yap\u0131s\u0131nda tekrar eden diziliminden olu\u015fur. Zaman kristalleri ise yaln\u0131zca uzayda de\u011fil, zamanda da tekrar eden bir yap\u0131ya sahiptir. <\/p>\n Bu par\u00e7ac\u0131klar, \u00e7evrelerindeki ritimlerden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak kendi zaman simetrisini k\u0131ran sal\u0131n\u0131mlar yapar.<\/p>\n I\u015eIKTAN DO\u011eAN KR\u0130STALLER<\/strong><\/p>\n Zhao ve meslekta\u015f\u0131 Ivan Smalyukh, zaman kristalini s\u0131v\u0131 kristallerden \u00fcretti. LCD ekranlarda da kullan\u0131lan bu maddeler, hem s\u0131v\u0131 hem kristal \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, s\u0131v\u0131 kristali \u00f6zel bir boya kapl\u0131 cam plakalar aras\u0131na yerle\u015ftirdi. Numuneye belirli \u0131\u015f\u0131k t\u00fcrleri g\u00f6nderildi\u011finde, boya molek\u00fclleri y\u00f6n de\u011fi\u015ftirerek s\u0131v\u0131 kristale bask\u0131 uygulad\u0131.<\/p>\n Bu bask\u0131, s\u0131v\u0131 kristalde k\u0131vr\u0131mlar yaratarak birbirini tetikleyen karma\u015f\u0131k bir hareket dizisi ba\u015flatt\u0131.<\/p>\n Sonu\u00e7 olarak, \u0131\u015f\u0131k ve s\u0131cakl\u0131k de\u011fi\u015fimlerine ra\u011fmen saatlerce s\u00fcren tekrar eden dalgal\u0131 renkli \u00e7izgiler ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. <\/p>\n YEN\u0130 TEKNOLOJ\u0130LER\u0130N KAPISINI A\u00c7AB\u0130L\u0130R<\/strong><\/p>\n Ara\u015ft\u0131rma, zaman kristali tan\u0131m\u0131n\u0131n gerektirdi\u011fi t\u00fcm kriterleri kar\u015f\u0131l\u0131yor. Ancak bilim insanlar\u0131, farkl\u0131 sistemlerde zaman kristallerinin ba\u015fka \u00f6zellikler g\u00f6sterebilece\u011fini, yeni kriterlerin ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n