\n<\/p>\n
Avrupa\u2019da yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rmada, 11 \u00fclkedeki musluk suyu \u00f6rneklerinin y\u00fczde 94\u2019\u00fcnde TFA tespit edildi.<\/p>\n
\u015ei\u015felenmi\u015f sular\u0131n da b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131nda bu maddeye rastland\u0131. TFA, yaln\u0131zca i\u00e7me sular\u0131nda de\u011fil; Almanya\u2019daki a\u011fa\u00e7 t\u00fcrlerinde, Atlantik\u2019in derin sular\u0131nda, \u0130svi\u00e7re Alpleri\u2019nde ve hatta Arktik buzullar\u0131nda bile giderek artan oranlarda g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Nature dergisinin haberine g\u00f6re Trifloroasetik asit (TFA), ba\u015fta pestisitler ve \u00e7\u00f6pl\u00fcklerdeki sentetik petrokimyasallar\u0131n bozunmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan PFAS (kal\u0131c\u0131 kimyasallar) t\u00fcrevlerinden kaynaklan\u0131yor. \u201cSonsuz kimyasallar\u201d olarak bilinen PFAS\u2019lar gibi, TFA da do\u011fada neredeyse hi\u00e7 bozulmuyor ve su d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc kolayca takip edebilen, k\u00fc\u00e7\u00fck ve y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc bir madde olarak h\u0131zla yay\u0131l\u0131yor.<\/p>\n
En \u00e7arp\u0131c\u0131 bulgulardan biri ise, neredeyse t\u00fcm ya\u011fmur sular\u0131nda TFA bulunmas\u0131. Fakat bu durumun nedeni klasik sanayi kirlili\u011fi de\u011fil. TFA, do\u011frudan buharla\u015fmasa da iklimlendirme sistemlerinde ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fclerde kullan\u0131lan florlu gazlarla birlikte atmosfere kar\u0131\u015f\u0131yor ve ya\u011fmur suyuna dahil oluyor.<\/p>\n
\u0130nsan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na etkileri hala tam olarak bilinmese de, hayvanlar \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar TFA\u2019n\u0131n karaci\u011fer gibi kan\u0131 s\u00fczen organlar ve embriyolar \u00fczerinde zararl\u0131 etkileri olabilece\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Ancak bu endi\u015felere ra\u011fmen, baz\u0131 petrokimya \u015firketleri ve onlar\u0131n destek\u00e7ileri, TFA\u2019n\u0131n risklerinin abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrerek d\u00fczenlemelerin ertelenmesini savunuyor. Hatta Avrupa Komisyonu gibi kurumlar, Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131\u2019n\u0131n \u201cminimal risk\u201d raporlar\u0131na dayanarak d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 geciktiriyor. Bu yakla\u015f\u0131m, Honeywell gibi \u00e7ok uluslu dev \u015firketlerin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet ediyor.<\/p>\n
Bilim insanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 ise bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lm\u0131yor. 2021 y\u0131l\u0131nda Kanadal\u0131 kimyagerlerin yapt\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma, TFA\u2019n\u0131n do\u011fada do\u011fal yollarla olu\u015ftu\u011funa dair hi\u00e7bir kan\u0131t bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu iddian\u0131n temelsiz bir efsane oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtti.<\/p>\n
TFA konusundaki kay\u0131ts\u0131zl\u0131k, ge\u00e7mi\u015fte PFAS kimyasallar\u0131nda ya\u015fanan ihmalleri hat\u0131rlat\u0131yor. 3M ve DuPont gibi \u015firketler 1970\u2019lerden bu yana PFAS\u2019\u0131n son derece toksik oldu\u011funu bilmelerine ra\u011fmen, bu bilgiler 1990\u2019lar\u0131n sonuna kadar kamuoyuna yans\u0131mad\u0131. Bu gecikme y\u00fcz\u00fcnden bug\u00fcn d\u00fcnyadaki hemen her insan\u0131n ve hayvan\u0131n v\u00fccudunda kanser riski ta\u015f\u0131yan PFAS kal\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunuyor.<\/p>\n<\/div>\n