{"id":32752,"date":"2025-08-02T14:51:27","date_gmt":"2025-08-02T11:51:27","guid":{"rendered":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/08\/02\/tarihte-bir-donum-noktasi-sayilarin-kokeni-bulundu-son-dakika-dunya-haberleri\/"},"modified":"2025-08-02T14:51:27","modified_gmt":"2025-08-02T11:51:27","slug":"tarihte-bir-donum-noktasi-sayilarin-kokeni-bulundu-son-dakika-dunya-haberleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/08\/02\/tarihte-bir-donum-noktasi-sayilarin-kokeni-bulundu-son-dakika-dunya-haberleri\/","title":{"rendered":"Tarihte bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131: Say\u0131lar\u0131n k\u00f6keni bulundu &#8211; Son Dakika D\u00fcnya Haberleri"},"content":{"rendered":"<p> <br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/tarih\" target=\"_blank\" rel=\"tag noopener\">Tarih<\/a> \u00f6ncesi eserleri inceleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insanlar\u0131n say\u0131lar\u0131 kaydetti\u011fine dair en eski kan\u0131tlar\u0131n 20 bin y\u0131l kadar \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f basit kemik i\u015faretlerinde yat\u0131yor olabilece\u011fine ili\u015fkin kan\u0131tlar buldu.<\/p>\n<p>Lloyd Austin Courtenay taraf\u0131ndan y\u00f6netilen ve Arkeoloji ve Antropoloji Bilimleri&#8217;nde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fma, bu i\u015faretlerin say\u0131sal d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kenlerini nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma, insan zihninin d\u0131\u015f\u0131nda bilgi depolad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan tekrarlanan i\u015faretlerle kaz\u0131nm\u0131\u015f nesneler olan \u201cyapay haf\u0131za sistemlerini\u201d veya AMS&#8217;leri inceliyor. Bu i\u015faretler \u00dcst Paleolitik d\u00f6neme tarihlenen kemiklerde, boynuzlarda ve sopalarda bulunuyor. Baz\u0131 eserler, dikkatlice yerle\u015ftirilmi\u015f ve d\u00fczenlenmi\u015f y\u00fczlerce \u00e7izgi ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>\u00d6NEML\u0130 B\u0130R DE\u011e\u0130\u015e\u0130M\u0130 TEMS\u0130L ED\u0130YOR<\/strong><\/p>\n<p>Greek Reporter&#8217;a g\u00f6re bu t\u00fcr i\u015faretler, ilk insanlar\u0131n miktarlar\u0131 kaydetmesine, olaylar\u0131 takip etmesine veya temel mesajlar\u0131 iletmesine izin vermi\u015f olabilir. Courtenay&#8217;in ekibi bu davran\u0131\u015f\u0131n \u00f6nemli bir de\u011fi\u015fimi temsil etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: Sadece haf\u0131zaya g\u00fcvenmekten fikirleri kaydetmek i\u00e7in fiziksel nesneler kullanmaya. Bu de\u011fi\u015fim muhtemelen insanlar\u0131n nas\u0131l \u00f6\u011frendi\u011fini, bilgiyi nas\u0131l payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve karma\u015f\u0131k toplumlar\u0131 nas\u0131l in\u015fa etti\u011fini \u015fekillendirdi.<\/p>\n<p><strong>1,7 M\u0130LYON YILLIK KEM\u0130KLER \u0130NCELEND\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmada, Afrika ve Avrupa&#8217;n\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen ve baz\u0131lar\u0131 1,7 milyon y\u0131l \u00f6ncesine dayanan 22 eser analiz edildi. Bunlar aras\u0131nda kasapl\u0131k izleri olan kemikler, sanatsal grav\u00fcrler ve say\u0131lar\u0131 veya \u00e7eteleleri temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen s\u0131ral\u0131 kesikler vard\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, i\u015faretlerin aral\u0131klar\u0131n\u0131 ve y\u00f6nlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak, faydac\u0131 kesikleri kas\u0131tl\u0131 kay\u0131t sistemlerinden ay\u0131rabildi. E\u015fit aral\u0131kl\u0131, dik i\u015faretlere sahip eserler g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yordu. Bu desenler rastgele kasapl\u0131k izlerinden veya dekoratif oymalardan farkl\u0131yd\u0131. Courtenay&#8217;e g\u00f6re bu d\u00fczenlilik, muhtemelen say\u0131sal dizileri veya miktarlar\u0131 temsil etmek i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 bir tasar\u0131ma i\u015faret ediyor.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ETELE \u00c7UBUKLARINDAN SAYMAYA<\/strong><\/p>\n<p>Benzer sistemler <a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/dunya\" target=\"_blank\" rel=\"tag noopener\">d\u00fcnya<\/a> \u00e7ap\u0131nda daha sonraki k\u00fclt\u00fcrlerde de g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Orta\u00e7a\u011f \u0130ngiliz \u00e7eteleleri vergileri kaydederken, Aborijin Avustralya mesaj \u00e7ubuklar\u0131 yolculuklar\u0131 veya olaylar\u0131 takip etti. Dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde, bu modern \u00f6rnekler Paleolitik i\u015faretlerle \u00e7arp\u0131c\u0131 benzerlikler payla\u015f\u0131yor. Her ikisi de bilgi aktarmak i\u00e7in tekrarlayan \u00e7entikler ve yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f d\u00fczenler kullan\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcreklilik, ilk insanlar\u0131n resmi yaz\u0131 sistemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nce temel sayma y\u00f6ntemleri geli\u015ftirmi\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Bilinen ilk yaz\u0131 Mezopotamya&#8217;da M.\u00d6. 3 bin 400&#8217;lere tarihleniyor, ancak bu kemik i\u015faretleri bundan on binlerce y\u0131l \u00f6ncesine dayan\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>\u0130NSAN, SAYILARI \u0130LK NE ZAMAN ANLADI?<\/strong><\/p>\n<p>Bulgular, insanlar\u0131n say\u0131lar\u0131 ilk ne zaman anlamaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na dair sorular\u0131 g\u00fcndeme getiriyor. \u0130nsan d\u0131\u015f\u0131ndaki hayvanlar k\u00fc\u00e7\u00fck miktarlar\u0131 tan\u0131yabilirken, sembolik sayma (say\u0131lara i\u015faretler veya kelimeler atama yetene\u011fi) insanlara \u00f6zg\u00fc gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Kemik i\u015faretleri bu yetene\u011fe do\u011fru erken bir ad\u0131m\u0131 temsil ediyor olabilir.<\/p>\n<p>Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar her i\u015faretin mutlaka say\u0131sal olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131yor. Baz\u0131lar\u0131 belirli say\u0131lardan ziyade zaman\u0131 takip etmi\u015f, olaylar\u0131 listelemi\u015f ya da rit\u00fcelleri sembolize etmi\u015f olabilir. Yine de organize dizilerin varl\u0131\u011f\u0131 soyut d\u00fc\u015f\u00fcnme ve k\u00fclt\u00fcrel haf\u0131zada bir s\u0131\u00e7rama oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p><strong>TAR\u0130HTE B\u0130R D\u00d6N\u00dcM NOKTASI<\/strong><\/p>\n<p>Courtenay&#8217;in ekibi i\u015faretleri incelemek i\u00e7in geli\u015fmi\u015f istatistiksel ara\u00e7lar kulland\u0131 ve i\u015faretlerin aral\u0131klar\u0131 ile desenlerine odakland\u0131. Bu y\u00f6ntem \u00f6znel yarg\u0131lar\u0131 \u00f6nl\u00fcyor ve bir dizi i\u015faretin tesad\u00fcfi olmaktan ziyade kas\u0131tl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 do\u011frulamaya yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7lar, bu eserlerin haf\u0131za ayg\u0131tlar\u0131 olarak i\u015flev g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; takvimlerin, \u00e7etelelerin ve hatta proto-matematiksel kay\u0131tlar\u0131n \u00f6nc\u00fclleri oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma, kemik \u00fczerindeki basit kesiklerin insanl\u0131k tarihinde nas\u0131l bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131na i\u015faret edebilece\u011fini vurguluyor. \u0130lk insanlar fiziksel nesneleri haf\u0131za ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek sayma, yazma ve modern matemati\u011fin temellerini atm\u0131\u015f olabilirler.<\/p>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<br \/><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/dunya\/tarihte-bir-donum-noktasi-sayilarin-kokeni-bulundu,YtOJxUVffUqsIAk5Lt7T7g\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tarih \u00f6ncesi eserleri inceleyen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insanlar\u0131n say\u0131lar\u0131 kaydetti\u011fine dair en eski kan\u0131tlar\u0131n 20 bin y\u0131l kadar \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f basit kemik i\u015faretlerinde yat\u0131yor olabilece\u011fine ili\u015fkin kan\u0131tlar buldu. Lloyd Austin Courtenay taraf\u0131ndan y\u00f6netilen ve Arkeoloji ve Antropoloji Bilimleri&#8217;nde yay\u0131nlanan \u00e7al\u0131\u015fma, bu i\u015faretlerin say\u0131sal d\u00fc\u015f\u00fcncenin k\u00f6kenlerini nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fini ara\u015ft\u0131r\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rma, insan zihninin d\u0131\u015f\u0131nda bilgi depolad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131lan tekrarlanan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":908,"featured_media":32753,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-32752","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kibrisayna.com\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/ram1NC5_-UGVfCJaMkSJTA.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32752","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32752"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32752\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32753"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32752"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32752"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32752"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}