{"id":32434,"date":"2025-07-29T17:25:54","date_gmt":"2025-07-29T14:25:54","guid":{"rendered":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/07\/29\/abdli-arastirmacilar-gunesi-karartmak-icin-gizlice-plan-yapmis-son-dakika-teknoloji-haberleri\/"},"modified":"2025-07-29T17:25:54","modified_gmt":"2025-07-29T14:25:54","slug":"abdli-arastirmacilar-gunesi-karartmak-icin-gizlice-plan-yapmis-son-dakika-teknoloji-haberleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/2025\/07\/29\/abdli-arastirmacilar-gunesi-karartmak-icin-gizlice-plan-yapmis-son-dakika-teknoloji-haberleri\/","title":{"rendered":"ABD\u2019li ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u201cG\u00fcne\u015f\u2019i karartmak\u201d i\u00e7in gizlice plan yapm\u0131\u015f &#8211; Son Dakika Teknoloji Haberleri"},"content":{"rendered":"<p> <br \/>\n<\/p>\n<div>\n<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 yava\u015flatman\u0131n yollar\u0131n\u0131 arayan bilim insanlar\u0131, son derece tart\u0131\u015fmal\u0131 bir fikri yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131: <a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/gunes\" target=\"_blank\" rel=\"tag noopener\">G\u00fcne\u015f<\/a>\u2019i karartmak.<\/p>\n<p>Bu fikir, &#8220;g\u00fcne\u015f jeom\u00fchendisli\u011fi&#8221; (solar geoengineering) diye biliniyor ve atmosferdeki sera gazlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu \u0131s\u0131nmay\u0131 azaltmak i\u00e7in D\u00fcnya&#8217;ya ula\u015fan G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 miktar\u0131n\u0131 azaltma d\u00fc\u015f\u00fcncesini temel al\u0131yor.<\/p>\n<p>Ancak bu y\u00f6ntemin potansiyel riskleri konusunda b\u00fcy\u00fck bir fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 var. <\/p>\n<p>Baz\u0131 uzmanlar, iklim sistemine bu \u015fekilde m\u00fcdahale etmenin \u00e7evresel ve toplumsal sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n bilinmedi\u011fini belirtiyor. Y\u00f6ntemi savunanlar ise risklerin bulundu\u011funu ama iklim krizi son derece ciddi boyuta ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in risk almak gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>G\u00dcNE\u015e NASIL KARARTILIR?<\/strong><\/p>\n<p>Kamuoyunca en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan y\u00f6ntem, G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzaya geri yans\u0131tmak i\u00e7in atmosfere partik\u00fcller p\u00fcsk\u00fcrtmek. Bu y\u00f6ntem hava ara\u00e7lar\u0131yla atmosferin stratosfer katman\u0131na \u00e7e\u015fitli gaz ve partik\u00fcllerden olu\u015fan ince bir sis yaymak anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p>Baz\u0131 bilim insanlar\u0131 bu sayede G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n uzaya geri yans\u0131yaca\u011f\u0131na ve gezegenin so\u011fuyaca\u011f\u0131na inan\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu ba\u011flamda en \u00e7ok dile getirilen madde ise k\u00fck\u00fcrt dioksit. Ancak bir\u00e7ok uzman bu fikre kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Atmosfere sal\u0131nacak k\u00fck\u00fcrt dioksitin \u00e7evre ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde zararl\u0131 etkileri olabilece\u011fi dile getiriliyor. \u00d6te yandan k\u00fck\u00fcrt dioksite alternatif gazlar da tart\u0131\u015fma konusu.<\/p>\n<p><strong>SESS\u0130Z DENEMELER<\/strong><\/p>\n<p>Giderek b\u00fcy\u00fcyen bu tart\u0131\u015fmal\u0131 alanda, baz\u0131 deneylerin gizli ya da halktan habersiz \u015fekilde y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi de kamuoyunda tepkiye ve komplo teorilerine zemin haz\u0131rl\u0131yor.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en y\u0131l Kaliforniya&#8217;n\u0131n Alameda \u015fehrinde, Washington \u00dcniversitesi\u2019nden bilim insanlar\u0131, kamuya a\u00e7\u0131klama yapmadan \u201cbulut parlakl\u0131\u011f\u0131\u201d deneyine ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ama\u00e7, atmosferdeki bulutlara k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7ac\u0131klar enjekte ederek g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha fazla yans\u0131tmalar\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Ancak yerel y\u00f6neticiler deneyden haberdar olunca, olas\u0131 yan etkiler nedeniyle projeyi derhal durdurmu\u015ftu.<\/p>\n<p>\u015eimdiyse Politico&#8217;nun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 belgeler, iptal edilen bu k\u00fc\u00e7\u00fck deneyin, asl\u0131nda \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir projenin ilk ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<p>Planlanan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli deney, Kuzey Amerika, \u015eili veya orta Afrika a\u00e7\u0131klar\u0131nda, Porto Riko b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde (yakla\u015f\u0131k 10 bin kilometrekarelik) bir alan\u0131 kapsayacakt\u0131.<\/p>\n<p>Ancak uzmanlara g\u00f6re, Washington \u00dcniversitesi ile i\u015f birli\u011fi yapan \u00f6zel \u015firket SilverLining ve kar amac\u0131 g\u00fctmeyen SRI International, projeyi yerel halkla hi\u00e7 tart\u0131\u015fmadan ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u00fcreci do\u011fru y\u00fcr\u00fctemedi.<\/p>\n<p>Politico\u2019ya konu\u015fan Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nden \u00e7evre uzman\u0131 Prof. Sikina Jinnah, \u201cAlameda, \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir projenin basama\u011f\u0131yd\u0131 ama yerel toplulukla hi\u00e7 ileti\u015fime ge\u00e7ilmedi. Bu ciddi bir hata\u201d dedi.<\/p>\n<p>\u00dcniversite yetkilileri ise deneyin hi\u00e7bir zaman hava durumunu veya iklimi de\u011fi\u015ftirmeyi hedeflemedi\u011fini ve b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma planlar\u0131n\u0131n da olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu.<\/p>\n<p><strong>KOMPLO TEOR\u0130LER\u0130 VE S\u0130YASET<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcne\u015f jeom\u00fchendisli\u011fi konusu, yaln\u0131zca bilim \u00e7evrelerinde de\u011fil, siyasi arenada da tart\u0131\u015fma yarat\u0131yor. ABD\u2019li a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Temsilci Marjorie Taylor Greene, temmuz ba\u015f\u0131nda Teksas\u2019ta meydana gelen \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sel felaketini hi\u00e7bir kan\u0131t g\u00f6stermeden bu t\u00fcr projelere ba\u011flam\u0131\u015f ve ard\u0131ndan \u201chava modifikasyonu\u201dna ili\u015fkin bir yasa tasar\u0131s\u0131 sunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 ise G\u00fcne\u015f\u2019i karartman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fil, yaln\u0131zca ge\u00e7ici bir \u00f6nlem olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin temel nedenlerine odaklanmak gerekti\u011fini savunuyorlar. Ayr\u0131ca, b\u00f6yle bir m\u00fcdahalenin yol a\u00e7abilece\u011fi bilinmeyen yan etkilerin, faydalar\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck zararlara yol a\u00e7abilece\u011fine dikkat \u00e7ekiyorlar.<\/p>\n<p><strong>DENEMELER DEVAM ED\u0130YOR<\/strong><\/p>\n<p>Washington \u00dcniversitesi&#8217;nin denemelerinin ak\u0131beti belirsizli\u011fini korurken, benzer projeler ba\u015fka \u00fclkelerde s\u00fcr\u00fcyor. \u0130ngiltere\u2019nin Geli\u015fmi\u015f Ara\u015ft\u0131rma ve \u0130cat Ajans\u0131 (ARIA), bu y\u0131l be\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 iklim so\u011futma projesine 60 milyon dolar yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131 duyurdu. Bu projeler aras\u0131nda deniz bulutlar\u0131n\u0131 parlatma, buz alt\u0131ndan deniz suyu pompalanarak Kuzey Kutbu\u2019nu yeniden dondurma ve stratosfere par\u00e7ac\u0131k sal\u0131m\u0131 gibi uygulamalar yer al\u0131yor.<\/p>\n<p>Ancak bilim insanlar\u0131n\u0131n bile bu t\u00fcr m\u00fcdahalelerin \u00e7evresel etkilerini tam olarak bilmedi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kamuoyunu ikna etmek zor olabilir.<\/p>\n<\/div>\n<p><br \/>\n<br \/><a href=\"https:\/\/www.ntv.com.tr\/teknoloji\/abdli-arastirmacilar-gunesi-karartmak-icin-gizlice-plan-yapmis,r60QHJNfokextp6g2YXweQ\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 yava\u015flatman\u0131n yollar\u0131n\u0131 arayan bilim insanlar\u0131, son derece tart\u0131\u015fmal\u0131 bir fikri yeniden g\u00fcndeme ta\u015f\u0131d\u0131: G\u00fcne\u015f\u2019i karartmak. Bu fikir, &#8220;g\u00fcne\u015f jeom\u00fchendisli\u011fi&#8221; (solar geoengineering) diye biliniyor ve atmosferdeki sera gazlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu \u0131s\u0131nmay\u0131 azaltmak i\u00e7in D\u00fcnya&#8217;ya ula\u015fan G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 miktar\u0131n\u0131 azaltma d\u00fc\u015f\u00fcncesini temel al\u0131yor. Ancak bu y\u00f6ntemin potansiyel riskleri konusunda b\u00fcy\u00fck bir fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 var. Baz\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":908,"featured_media":32435,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"advanced_seo_description":"","jetpack_seo_html_title":"","jetpack_seo_noindex":false,"jetpack_seo_schema_type":"","_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2},"jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-32434","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji"],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/kibrisayna.com\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/vTf29b1ns0yI9TR_CKgo6g.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32434","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/908"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32434"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32434\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32435"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32434"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32434"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kibrisayna.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32434"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}