\n<\/p>\n
Evrenin madde ve enerji i\u00e7eri\u011finin yaln\u0131zca y\u00fczde 5\u2019i; y\u0131ld\u0131zlar, gezegenler, insanlar ve galaksiler gibi “normal madde”den olu\u015fuyor.
Geri kalan\u0131n\u0131n ise karanl\u0131k madde ve karanl\u0131k enerjiden olu\u015ftu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. \u00dcstelik bu iki gizemli bile\u015fenin ne oldu\u011funa dair net bir bilgi h\u00e2l\u00e2 yok.<\/p>\n
\u00dcstelik “normal” madde konusunda da b\u00fcy\u00fck bir belirsizlik var. Uzun s\u00fcre bu maddenin \u00fc\u00e7te birinden fazlas\u0131 hesaba kat\u0131lmad\u0131. Daha \u00f6nce geli\u015ftirilen kozmollojik modeller, bu kay\u0131p k\u0131sm\u0131n galaksiler aras\u0131ndaki bo\u015flukta var oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f ama bu do\u011frulanamam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Sim\u00fclasyonlara g\u00f6re bu kay\u0131p madde galaksiler aras\u0131ndaki bo\u015flukta, yani kozmik a\u011f\u0131n ince iplik\u00e7iklerinde yer al\u0131yordu.<\/p>\n
\u015eimdi ise birbirinden \u00e7ok farkl\u0131 y\u00f6ntemler kullanan iki ba\u011f\u0131ms\u0131z ekip, bu maddenin ger\u00e7ekten de orada oldu\u011funa dair veriler elde etti.<\/p>\n
Parlak bir y\u0131ld\u0131z\u0131n s\u00f6n\u00fck bir gezegenden daha kolay bulunmas\u0131 gibi, devasa ve parlak galaksileri tespit etmek g\u00f6rece basitken, galaksiler aras\u0131 seyrek gaz\u0131 yakalamak b\u00fcy\u00fck bir zorluktu.<\/p>\n
Bu zorlu\u011fu a\u015fmak i\u00e7in bilim insanlar\u0131, H\u0131zl\u0131 Radyo Patlamalar\u0131 (Fast Radio Bursts \u2013 FRB) ad\u0131 verilen ola\u011fan\u00fcst\u00fc g\u00fc\u00e7l\u00fc ve k\u0131sa s\u00fcreli radyo sinyallerini kullanmaya ba\u015flad\u0131. Bu sinyaller, galaksiler aras\u0131 ortamdan ge\u00e7erken frekanslar\u0131 yay\u0131l\u0131yor (da\u011f\u0131l\u0131yor) ve bu yay\u0131lma miktar\u0131, aradan ge\u00e7en maddenin yo\u011funlu\u011funu \u00f6l\u00e7meyi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131, Harvard \u00dcniversitesi’nden Dr. Liam Connor, \u201cFRB’ler galaksiler aras\u0131 ortam\u0131n sisini delip ge\u00e7iyor. I\u015f\u0131\u011f\u0131n ne kadar yava\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hassas \u015fekilde \u00f6l\u00e7erek bu g\u00f6r\u00fcnmeyen sisi tartabiliyoruz\u201d diyor.<\/p>\n
Bu \u00e7al\u0131\u015fmada 69 FRB incelendi. En yak\u0131n\u0131 11,7 milyon \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktayd\u0131. En uzak olan\u0131 ise 9,1 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktan gelen FRB 20230521B, \u015fu anda bilinen en uzak FRB unvan\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
Radyo dalgalar\u0131yla yap\u0131lan bu ke\u015fif, tamamen farkl\u0131 bir y\u00f6ntemle, X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleriyle de do\u011fruland\u0131. Galaksiler aras\u0131 bu gaz milyonlarca derecelik s\u0131cakl\u0131kta oldu\u011fu i\u00e7in zay\u0131f da olsa X-\u0131\u015f\u0131nlar\u0131 yay\u0131yor. Ancak yo\u011funlu\u011fu \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu i\u00e7in X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleri olduk\u00e7a zor.<\/p>\n